Hawlgalka Kalaguurka ee Kaalmaynta Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNTMIS), iyadoo la marayo barnaamijkiisa Soo Kabashada Bulshada iyo Fidinta Awoodda Dowladda iyo Isla Xisaabtanka (CRESTA/A) gaar ahaan kooxda xasillinta oo Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) iyo Dowlad-goboleedyadeeda ka taageera hirgelinta Istiraatiijiyadda Qaran ee Xasillinta (NSS). Istaraatiijiyaddu waxay hiigsaneysaa in la dhiirrigeliyo wax-qabadyo caddeyn ku saleysan, isku xirnaan leh, oo ku qotoma afar mowduuc, kuwaas oo kala ah wadajirka bulshada iyo dib-u-heshiisiinta; maamul degaanka; sarreynta sharciga; iyo soo kabashada bulshada. Ujeeddada udub-dhexaadka u ah howsha kooxda waa sii wanaajinta kalsoonida bulshada degaanka ay ku qabaan qaab-dhismeedka dowladda, iyadoo la hormarinayo hababka amniga aadanaha ku saleysan ee barnaamijyada xasillinta.
CRESTA/A, oo kaashanaya saaxiibbada xasilinta, ayaa taageera dedaallada ballaaran ee ay madaniga hoggaamiyeen ee Dowladda ee hoos taga hoggaaminta Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib u Heshiisiinta (MoIFAR), oo la shaqaynaysa wasaaradaha dhiggeeda ah ee dowlad-goboleedyada Jubaland, Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabelle. Wasaaradaha Dowlad-goboleedyada mid kastaba waxay dejisey qorsheyaal heer dowlad-goboleed ah oo ay ku waafajinayaan mabaadii'da iyo siyaasadaha lagu muujiyay istiraatiijiyadda xaaladahooda gaarka ah. Ujeeddadu waa in si wadareed meesha looga saaro waxyaabaha khilaafka keenaya ee ay ka faa’iidaystaan kooxaha xun, gaar ahaan Al-Shabaab, laguna bedelo qaab dhismeedyo loo dhan yahay, xisaabtan ku dhisan isla markaana dimoqraadi ah. Tusaale ahaan, horumarinta dedaallo wax ku ool ah oo dib u heshiisiineed iyo qaab-dhismeedyo dowladeed waxay muhim u yihiin hubinta in khilaafaadka maxalliga ah, adeeg bixinta iyo howlaha kale ee Dowladeed loo maareeyo qaab taageeraya dowlad dhisid ballaaran iyo yoolal nabad dhisid ah oo wax ka taraya baahida dadwaynaha.
Howsha xasillinta CRESTA/A waa mid ku xiran xayndaabyada jira: Qorshaha Kala-guurka ee Soomaaliya (STP), Tiirka Amniga iyo Cadaaladda ee Qorshaha Qaran ee Isbeddelka (NTP) iyo Qaabka Guud ee Wadajir ee Maamulka Degaanka. Istaraatijiyadda Xasillintu waa mid aqoonsan in fidinta awoodda dowladdu ay ku salaysan tahay dhismayaal ay ka mid yihiin, joogis, mug iyo sharciyadda hay’adaha dowladda Soomaaliya. Sidaa daraaddeed, dedaallada joogtada ah ee lagu ballaarinayo joogitaanka Dowladda iyo awoodda ay ku bixinayso adeegyada la xiriira waxay bulshada uga muuqdaan sharciyad iyo kalsooni. Tani, markeeda, waxay si weyn uga qaybqaadanaysaa isku xirka ballaaran ee amniga–nabadda–horumarka, oo ku xiran awoodda hawlgalka, hay’adaha iyo arrimaha taageera STP.
HABKA ISKAU-DHAFKA AH EE XASILLINTA
Iskaashiyada Istiraatiijiga ah
Istiraatiijiyadda Qaranka ee Xasillinta waxay ku haminaysaa nidaam isku-duwid dhowr heer ah oo fududeynaya wadahadalka u dhexeeya daneeyayaasha xasillinta ee ku saabsan meelaha ku jira danaha la wadaago, waxayna baareysaa isku xirka u dhexeeya hawlaha, siyaasadda, iyo istiraatiijiyadda. Xaaladdan, kooxda CRESTA/A waxay la shaqaynaysaa saaxiibbo kala duwan oo Soomaali iyo beesha caalamka ka kooban: Kuwan waxaa ka mid ah Wasaaradda Arrimaha Gudaha (MoIFAR) ee Dowladda Federaalka ee Soomaaliya iyo wasaaradaha u dhigma ee dowlad-goboleedyada, barnaamijyada ugu waaweyn ee hirgelinta xasillinta sida USAID TIS3; Hay'adda Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM), oo hadda hirgelisa Dedaalka Soo Kabashada Hore ee Boqortooyada Midowday (UK) iyo Barnaamijka Xasillinta Midowga Yurub (EU); iyo Mu'asasada Taageerada Caalamiga ah ee Nordic (NIS) oo ay taageeraan Barnaamijka Xasillinta Norway iyo Barnaamijyada Xasillinta Midowga Yurub (EU). Intaa waxaa dheer, Barnaamijka Horumarinta Qaramada Midoobay (UNDP), AUSSOM, iyo barnaamijyada wadajirka ah ee Qaramada Midoobay ee booliska, caddaaladda, iyo maamulka ayaa iyaguna ah bahwadaag muhiim ah.
Kooxda xasillinta ee CRESTA/A waxay howshoodu diiradda saaraysaa laba meelood:
Isuduwid
Kooxda CRESTA/A waxay MoIFAR ka taageertaa isku-duwidda soo-jeedimaha siyaasadda iyo ololeyaasha ku saabsan yoolalka Istaraatiijiyadda Qaranka ee Xasillinta. Taageeradan waxaa ka mid ah dhiirrigelinta xasillinta gudaha qaab-dhismeedka ballaaran ee amniga iyo horumarka, iyo fududeynta isku-duwidda iyo hirgelinta hawlaha la xiriira Wasaaradaha Arrimaha Gudaha ee Dowladda. Shirarka isku-duwidda xasillinta qaranka waxay bixinayaan madal ay Dowladda Federaalka Soomaaliya (FGS), Dowladaha Federaalka ee Xubnaha (FMS), iyo iskaashatada kale ee qaran iyo caalami ah ku gorfeeyaan mudnaanta istaraatiijiyadeed ee mawduucyada iyo juqraafi ahaan, iyadoo qaabab isku-duwid oo la mid ah ay ka jiraan heer dowlad-goboleed si loo hirgeliyo Qorshayaasha Xasillinta Dowladaha.”
Falanqeynta
Kooxdu sidoo kale waxay taageertaa isticmaalka MoIFAR ee hababka siyaasadeed ee caddeynta ku saleysan iyada oo loo marayo Tusmada Debacsanaanta & Qaabka Biseylka (FIMM), kaas oo la socda horumarka Istaraatiijiyadda Qaranka ee Xasillinta. MoIFAR iyo wasaaradaha dhigeeda ah ee Dowlad-goboleedyada waxay isticmaalaan xogta FIMM si ay u go’aamiyaan mudnaan-siinta iyo isku-taxidda dedaallada xasillinta, isla markaana u ololeeyaan isku xirka barnaamijyada horumarinta.
Warbixinta billaha ah ee saaxiibbada xasillinta waxay bixisaa guudmarka cidda waxa qabanaysa, iyo meesha, ee barnaamijyada xasillinta. Waxaa loogu talagalay in ay ka caawiso Dowladda iyo iskaashatada xasillinta in ay aqoonsadaan meelaha iskaashiga, ka fogaadaan ku celcelinta hawlaha, iyo in ay aqoonsadaan meelaha ay ka jiraan nusqaamaha juqraafiyeed iyo kuwa barnaamij.